2.Yalnızlık ve Temel’in Duası

Yalnızlık, insanın bir anda içine düştüğü bir boşluk değildir; uzun süre fark etmeden attığı adımların vardığı son duraktır. İnsan çoğu zaman “yalnız kaldım” der ama “nasıl yalnızlaştım” sorusunu sormaz. Oysa yalnızlık, kaderden çok tercihlerle örülür. Kalabalıkların ortasında bile yapayalnız kalabilen çağdaş insanın sorunu, mekân değil; aidiyet yoksunluğudur. Kimlik sorunudur.

Modern toplum, bireye ait olduğu yeri küçümsemeyi ilerleme diye öğretir. Kendi ailesini, mahallesini, dilini, dinini, kültürünü, insanını “geri”; başkasının hayatını “ileri” sayan bir zihniyet inşa edilir. Bu sosyolojik olarak yabancılaşmanın, psikolojik olarak ise öz-değer kaybının en sade hâlidir. Modelolarak önümüze sunulan batı, insanı insandan koparmış, insanı insana getirmekten aciz kalmıştır.

İnsan kendini değersiz gördükçe başkasını yüceltir; başkasını yücelttikçe kendinden uzaklaşır ne yazık ki.

Yabancı hayranlığı çoğu zaman bilgiyle değil, aşağılık duygusuyla beslenir. Kendi aklını, geleneğini, üretimini yetersiz gören birey; başkasının her davranışını mutlak doğru sanır. Bu hayranlık, ilerleme değildir; taklittir. Taklit eden birey güçlü olmaz; olamaz,  bağımlı olur. Bağımlı birey ise kimliğini değil, görüntüsünü taşır. Sanal bir varlık olarak ileriye geçemez.

İşte, eğitim burada belirleyici bir kırılma noktasıdır. Eğitim düşünce üretmiyorsa, sorgulamıyor, sorgulatmıyorsa, sadece diploma dağıtıyorsa; bireyi şahsiyetli değil, özentili yapar. Neyi neden istediğini bilmeyen, garip bir varlığa benzemeyi bile kutsal sayan bir kuşak ortaya çıkar. Böyle bir eğitim, bireyi topluma bağlamaz; toplumdan koparır. İnsanı yalnızlaştırır.

Siyasal düzlemde bu zihniyet, daha büyük bir kırılmaya yol açar. Kendi kurumuna, değerine, aklına güvenmeyen toplumlar; başkasının sistemini kurtuluş reçetesi sanır. Aldanmaya hazırdır. Bu da bağımsızlığı zedeler. Taklit eden toplum, yön veren değil; yönlendirilen olur. Yönlendirilen olunca tuşlarla yönümüzü ayarlarlar. Liderini yatak odasından alırlar, sen ne yapacağını bile bilmekten aciz kalırsın.

Bütün bu süreçlerin ortak sonucu şudur: İnsan çevresini kolay harcar. Bugün alkışladığını yarın siler, bugün yanında yürüdüğünü yarın yok sayar. Sosyal bağlar zayıflar, vefa yük kabul edilir. İnsan, farkına varmadan kendi yalnızlığını inşa eder. Ve gün gelir gidecek yerin konuşacak kimsen kalmaz….

Ve iş işten geçince dua edilir.
Ama dua da çoğu zaman bilinçli bir yöneliş değil, can sıkıntısının sesidir. Oysa dua; ne istediğini, niçin istediğini bilmektir. Toplumsal karşılığı olmayan istekler, insanı kurtarmaz. Çünkü dua, niyetle anlam kazanır. Öyle de olsa duadan kendimizi uzaklaştırmamak gerekir.

İşte bu fıkra, tam da bu zihniyetin hikâyesidir.

Zaman Odur ki

İngiliz Bill, Fransız Bacon ve bizim Temel zengin oldukları için dünyayı gezerler. Derken uçak adı bilinmeyen bir ada üzerine düser. Allah’tan ölmezler; ıssız bir ada, bunlara, yeni bir yurt olur.
Bu yolculukta hayatta kalan sadece bu üçüdür. Ne arayan vardır ne soran. Olsa da bulunmaz zaten.Ne de yerlerini bilen vardır bunların.Dünya için artık yok hükmündedirler.

“Temel’in elin gavuruyla ne işi var?” diyebilirsiniz.
Ama bizim memlekette insan kendini bir şey sanmaya başlayınca önce kendi çevresini satar, sonra özenti başlar.  Haliyle Temel’in orada olması da çok şaşırtıcı değildir.

Günler geçer.
Yalnızlık kemiklere dayanır.
Üç kişi, üç ayrı dünya, tek bir ada.
Zor şartlar, karanlık gelecek…imkansızlıklar….zorluklar…..

İnsan böyle zamanlarda, hangi milletten olursa olsun Yaratana sığınır. Bunlar rahat zamanlarında Allah’ı pek hatırlamazlardı. Eğlence bol, hesap yok… Ama adada kalınca dua üstüne dua etmeye başlarlar. Kabul olunmayan dua olmaz.

Ve bunların da  duaları kabul olur. Hızır yardıma gelmiştir. Hızır belirir yanlarında. 
Der ki:
— Herkes bir dilek dilesin.

İngiliz hemen atılır:
— Ne olur beni memleketime, ailemin yanına gönder. Onların değerini çok iyi anladım. altı aydır yoklukla mücadele ediyoruz burada. Burada daraldım!

Bir anda yok olur. Gitmişitir memleketine

Fransız söylenir:
— Beni de Paris’e gönder, bunaldım! O da gider.

Sıra Temel’e gelir.

Temel kaşınır:
— Ula… iki gün sonra söylesem isteğumu olur mi?

— Olur, der Hızır.

Temel iki gün adayı dolaşır.
Denize bakar…
Kumlara bakar…Martıları seyreder. Adanın sessizliğini dinler, aylardır dinler gibi. Bakar ki gidecek kimsesi, ve sevildiği bir yer kalmamıştır.
Sonra ellerini açar: Hızır da onun yanındadır.

— Allah’ım… Burası pek can sıkıcı… Kimse de kalmadı… Canum çok sıkıldı…Bir durur, ekler:

— Sen İngiliz’le Fransız’ı geri gönder de… Yine eskisi bu adada,üç kişi olalım.

Fıkradan Anladıklarımız

1. “Gurbet elde bir hâl gelir, insan kendi sesine bile yabancı olur.” (Karadeniz halk sözü) İnsan, kendi köklerinden uzaklaştıkça yalnızlığı sadece mekânda değil, kendi içinde yaşamaya başlar.
2. “Yuvasını bilmeyen kuş, her dala konar.” (Anadolu halk hikmeti) Aidiyet duygusunu kaybeden birey, hangi ortamda olursa olsun huzur bulmakta zorlanır.
3. “Komşu komşunun külüne muhtaçtır.” (Türk atasözü, Anadolu geneli) İnsan sosyal bir varlıktır; dayanışma olmadan yalnızlık kaçınılmaz hale gelir.
4. “Ağaç kökünden su içer.” (Orta Anadolu halk sözü) Kendi kültürünü, ailesini ve değerlerini küçümseyen kişi zamanla manevi olarak kurur.
5. “El kapısında bey olan, öz yurdunda kul olur.” (Rumeli Türkleri sözü) Başkasının hayatını taklit ederek kimlik kazanılmaz; kişi önce kendini tanımalıdır.
6. “Taş yerinde ağırdır.” (Türk atasözü, Anadolu geneli) İnsan, kendi çevresinde ve kendi değerleri içinde anlam kazanır.
7. “Kervan yolda düzülür.” (Türk atasözü, Orta Asya–Anadolu ortak) Hayatın zorlukları içinde insan gerçek dostluğu ve gerçek ihtiyaçlarını daha iyi anlar.
8. “İnsan insana yoldaş olur.” (Tasavvuf geleneği, Anadolu) Yalnızlık çoğu zaman insanın çevresini ihmal etmesinin sonucudur.
9. “Kendi gölgesinden kaçan güneşi bulamaz.” (Anadolu irfan sözü) Kendinden kaçan birey, başka toplumları taklit ederek huzur bulamaz.
10. “Dost kara günde belli olur.” (Türk atasözü) Zorluk zamanları insanın gerçek ilişkilerini ve sosyal bağlarını ortaya çıkarır.
11. “Ev alma, komşu al.” (Türk atasözü, Anadolu) İnsan için mekândan çok ilişki ağı önemlidir.
12. “Yalnız taş duvar olmaz.” (Türk atasözü) Toplum ve aile desteği olmadan bireyin ayakta kalması zorlaşır.
13. “Kendi derdine düşen, dostunu unutur.” (Karadeniz yöresi) Modern insan çoğu zaman yalnızlığını kendi elleriyle üretir.
14. “Sürüden ayrılanı kurt kapar.” (Türk atasözü, Orta Asya kökenli) Toplumsal bağların kopması bireyi savunmasız bırakır.
15. “Aynı göğe bakanlar, aynı yalnızlığı paylaşmaz.” (modern Anadolu özdeyişi) Yalnızlık kalabalık içinde de yaşanabilir; mesele insanın iç dünyasıdır.
16. “Gönül bağı koparsa yol da uzar.” (Doğu Anadolu halk sözü) Mesafe fiziksel değil, duygusal bağların zayıflamasıyla oluşur.
17. “Kökü sağlam olmayan ağaç ilk rüzgârda yıkılır.” (Anadolu köy sözü) Eğitim ve kimlik terbiyesi olmayan birey dış etkilere kolayca kapılır.
18. “Vefa imandandır.” (İslam kültürü, hadis kaynaklı yaygın söz) İnsan ilişkilerinin temelinde sadakat ve bağlılık vardır.
19. “Dua, gönlün aynasıdır.” (Tasavvuf geleneği) İnsan çoğu zaman neye ihtiyaç duyduğunu yalnız kaldığında fark eder.
20. “İnsan bazen kalabalıkta değil, kendinden uzaklaşınca yalnız kalır.” (metninize özel çıkarım) Asıl yalnızlık çevresizlik değil, kimlik ve aidiyet kaybıdır.